Giriş
Povyades Dini'ne göre zaman, mutlak bir gerçeklik veya kendi başına var olan ezelî bir güç değildir. Zaman; tek ve sonsuz olan Yaradan'ın yarattığı düzenlerden biri, yaratılmış varlıkların yaşayışını anlamlı hâle getiren ilahî bir ölçü sistemidir. Bu nedenle zaman ne Yaradan'ın özüyle özdeştir ne de O'nu sınırlandıran bağımsız bir varlıktır.
İnsan, doğduğu andan itibaren zamanı içinde yaşadığı evrenin ayrılmaz bir parçası olarak algılar. Geçmişi hatırlar, bugünü yaşar ve geleceği bekler. Bu yüzden insan zihni, bütün gerçekliği zaman kalıplarıyla anlamaya çalışır. Oysa Povyades öğretisine göre bu algı, yalnızca bitimli evren için geçerlidir. Yaradan'ın mutlak varlığı ve sonsuzluk düzeni, insanın günlük zaman deneyiminden daha farklı bir gerçeklik taşır.
Bu nedenle Povyades Dini, zaman kavramını üç farklı düzeyde ele alır:
Yaradan'ın mutlak varlığı,
Bitimli evrenin zaman düzeni,
Sonsuzluk düzeninin sürekliliği.
Bu üç düzey birbirine karıştırıldığında çeşitli çelişkiler ortaya çıkabilir. Ancak her biri kendi varlık alanı içinde değerlendirildiğinde zaman anlayışı kendi içinde tutarlı bir bütün oluşturur.
1. Zaman Nedir?
Povyades Dini'ne göre zaman, yaratılmış varlıkların değişimlerini, olayların sıralılığını ve neden-sonuç ilişkilerini anlamayı sağlayan ilahî ölçü sistemidir.
Dolayısıyla zamanın görevi yalnızca saatlerin ilerlemesini göstermek değildir. Zaman;
değişimin ölçüsüdür,
hareketin düzenidir,
olayların sıralanmasını sağlar,
gelişimin gerçekleşmesine ortam oluşturur,
özgür iradenin kullanılmasına imkân verir,
adaletin ortaya çıkmasına zemin hazırlar.
Bu bakımdan zaman, yaratılış düzeninin işleyişini mümkün kılan ilahî bir araçtır.
2. Yaradan ve Zaman
Sonsuz ve tek olan Yaradan, zamanın yaratıcısıdır. Bu nedenle Yaradan, zamanın içinde yaşayan bir varlık değildir.
İnsan için;
geçmiş,
şimdi,
gelecek
birbirinden ayrıdır.
İnsan bilgiyi sırayla edinir, olayları sırayla yaşar ve kararlarını süreç içinde verir.
Yaradan için ise bu sınırlamalar geçerli değildir.
Çünkü Yaradan;
doğmamıştır,
sonradan var olmamıştır,
yaşlanmaz,
eksilmez,
dönüşüme ihtiyaç duymaz,
zamanın akışına bağlı değildir.
Bu nedenle "Yaradan kaç yaşındadır?", "Yaradan ne zamandan beri vardır?" veya "Yaradan ne zaman yaratıldı?" gibi sorular Povyades öğretisine göre anlamlı değildir. Çünkü yaş, süre ve başlangıç kavramları zamanın ürünüdür; Yaradan ise zamanın yaratıcısıdır.
3. Zamanın Yaratılmışlığı
Povyades öğretisine göre ezelî olan yalnızca Yaradan'dır.
Zaman da diğer bütün yaratılmış düzenler gibi Yaradan'ın iradesiyle var edilmiştir.
Dolayısıyla;
zaman yaratılmıştır,
mekân yaratılmıştır,
madde yaratılmıştır,
enerji yaratılmıştır,
hareket yaratılmıştır,
değişim yaratılmıştır.
Hiçbiri Yaradan'ın özü değildir.
Bu anlayış, zamanı mutlaklaştıran yaklaşımlardan ayrılır ve zamanı ilahî iradenin oluşturduğu bir düzen olarak değerlendirir.
4. Bitimli Evrende Zaman
İnsanların yaşadığı fiziksel evren, bitimli zaman düzenine bağlıdır.
Bu evrende;
hareket vardır,
değişim vardır,
doğum vardır,
büyüme vardır,
yaşlanma vardır,
ölüm vardır.
Bütün bunlar zamanın ölçülebilir olmasını sağlar.
İnsan dününü hatırlar, bugününü yaşar ve yarını bekler. Saatler, günler, yıllar ve çağlar bu bitimli zaman düzeninin parçalarıdır.
Bu nedenle fiziksel evrende zaman, çizgisel olarak algılanır ve olaylar belirli bir kronoloji içinde gerçekleşir.
5. Zamanın Amacı
Povyades Dini'ne göre zaman yalnızca fiziksel bir ölçü değildir.
Zamanın yaratılmasının hikmetleri arasında;
öğrenmenin gerçekleşmesi,
tecrübenin oluşması,
sabrın anlam kazanması,
emeğin değer bulması,
özgür iradenin kullanılabilmesi,
ilahî adaletin ortaya çıkabilmesi
yer alır.
Eğer zaman olmasaydı;
süreç olmazdı,
eğitim olmazdı,
gelişim olmazdı,
neden-sonuç ilişkileri kurulamazdı,
dünya hayatındaki sınav anlamını kaybederdi.
Dolayısıyla zaman, dünya hayatındaki sınav düzeninin temel unsurlarından biridir.
6. Sonsuzluk Düzeni ve Süreklilik
Povyades Dini'nde sonsuzluk yurtları, dünya ile aynı zaman düzenine bağlı değildir.
Ancak bu durum, sonsuzlukta hiçbir sıralılık, hiçbir faaliyet veya hiçbir düzen bulunmadığı anlamına gelmez.
Burada önemli olan ayrım şudur:
Sonsuzlukta dünya zamanı yoktur; fakat ilahî bir süreklilik vardır.
Bu süreklilik;
yaşlandırmaz,
tüketmez,
çürütmez,
ölüme götürmez.
Dolayısıyla sonsuzlukta ortadan kalkan şey zamanın kendisi değil, zamanın faniliğe bağlı işleyişidir.
Bu nedenle "sonsuzlukta zaman yoktur" ifadesi yerine "sonsuzlukta bitimli zamanın yıpratıcı niteliği yoktur" demek daha doğru olacaktır.
7. Sonsuzlukta Gelişim ve Bilinç
Sonsuz yaşam durağan bir bekleyiş değildir.
Canözleri;
bilinç sahibidir,
iletişim kurabilir,
görev alabilir,
yeni hakikatleri kavrayabilir,
bilgi bakımından derinleşebilir,
Yaradan'ın düzenini daha kapsamlı biçimde idrak edebilir.
Bu durum ilk bakışta "gelişim varsa zaman da vardır" düşüncesini doğurabilir.
Ancak burada söz konusu olan, dünya zamanının çizgisel ve yıpratıcı akışı değildir.
Povyades öğretisine göre sonsuzlukta bulunan süreklilik, olayların ve bilinçli etkinliklerin gerçekleşmesini mümkün kılar; fakat bu süreç yaşlanma, tükenme ve ölüm üretmez.
Böylece gelişim ile fanilik birbirinden ayrılmış olur.
8. Yaratılışta Düzen ve Sıralılık
Povyades öğretisine göre yaratılış rastgele değildir.
Yaratılan düzenler belirli bir yaratılış planı içerisinde meydana getirilmiştir.
Bu bakımdan;
sonsuzluk düzeninin yaratılması,
bitimli evrenin yaratılması,
dünya hayatının başlaması,
yeniden yaradılış,
sonsuz yaşam
yaratılmış düzenler açısından gerçek bir yaratılış sıralamasını ifade eder.
Ancak bu sıralama, Yaradan'ın zamanın içinde hareket ettiği anlamına gelmez.
Sıralılık, yaratılan sistemlere aittir; Yaradan'a değil.
9. Yaradan'ın Zamandan Bağımsızlığı ve Yaratma Fiili
İnsan dili, doğal olarak "önce", "sonra", "başlangıç" ve "bitiş" gibi zaman kavramlarını kullanır.
Bu nedenle Yaradan'ın yaratma fiilini anlatırken de aynı kelimeler kullanılmaktadır.
Fakat bu ifadeler, Yaradan'ın zamana mahkûm olduğu anlamına gelmez.
Bir yazarın zihninde romanın tamamı aynı anda bulunabilir. Buna rağmen romanın içinde olaylar belirli bir sırayla gerçekleşir.
Benzer şekilde, yaratılmış düzenlerin kendi kronolojisi bulunabilir; ancak Yaradan bu kronolojinin içinde yaşayan bir varlık değildir.
Dolayısıyla yaratılış sırası ile Yaradan'ın mutlaklığı arasında bir çelişki bulunmaz.
10. Zaman, Özgür İrade ve Adalet
İnsan özgür iradesini zaman içinde kullanır.
Her tercih;
belirli bir durumda yapılır,
sonuçlarını daha sonra ortaya çıkarır,
kişinin karakterini şekillendirir.
Böylece zaman, özgür iradenin uygulanabildiği alan hâline gelir.
Aynı şekilde ilahî adalet de zaman içinde anlam kazanır.
İnsan önce davranır, sonra davranışlarının karşılığını görür.
Bu nedenle zaman, adalet düzeninin de temel unsurlarından biridir.
11. Bitimli Zamanın Nihayeti
Bitimli evren sonsuza kadar devam etmeyecektir.
Bir gün dünya hayatına ait zaman düzeni nihayete erecektir.
Ancak sona erecek olan varlık değil, bitimli evrenin zaman sistemidir.
Yeniden yaradılış, bitimli zamanın uzantısı olan yeni bir dünya zamanı başlatmak anlamına gelmez.
Aksine varlık, bitimli zamanın sınırlarından çıkarak sonsuzluk düzenindeki yaşam biçimine geçer.
Böylece fanilik sona erer, sonsuzluk düzeni ise devam eder.
12. İnsan Dilinin Sınırları
Povyades Dini, Yaradan'ı ve sonsuzluğu açıklarken insan dilinin sınırlı olduğunu da kabul eder.
İnsan dili büyük ölçüde dünya tecrübesinden doğmuştur.
Bu nedenle;
önce,
sonra,
başlangıç,
son,
beklemek,
sürmek
gibi ifadeler çoğu zaman mecburiyetten kullanılmaktadır.
Bu kelimeler, sonsuzluğu eksiksiz tarif etmek için değil, insanın anlayabileceği ölçüde açıklama yapabilmek için kullanılan anlatım araçlarıdır.
Dolayısıyla bu ifadeler, Yaradan'ın mutlak varlığını sınırlayan kavramlar olarak değil; yaratılmış aklın hakikati kavramasına yardımcı olan öğretici ifadeler olarak değerlendirilmelidir.
Sonuç
Povyades Dini'ne göre zaman, yaratılmış varlıkların değişimini, olayların sıralılığını ve neden-sonuç ilişkilerini düzenleyen ilahî bir ölçü sistemidir. Yalnızca Yaradan ezelî ve mutlak olup zamandan bağımsızdır. Bitimli evrende zaman çizgisel, ölçülebilir ve faniliğe bağlıdır; doğum, gelişim, yaşlanma ve ölüm bu düzen içinde gerçekleşir. Sonsuzluk düzeninde ise dünya zamanının yıpratıcı ve sonlandırıcı niteliği bulunmaz. Buna rağmen ilahî bir süreklilik sayesinde bilinç, iletişim, görev ve idrak devam eder. Böylece Povyades öğretisi, Yaradan'ın mutlaklığını, bitimli evrenin zaman düzenini ve sonsuzluk yurtlarının fanilikten arınmış sürekliliğini birbirinden ayırarak zaman kavramını kapsamlı ve tutarlı bir bütünlük içinde açıklar.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Dilerseniz düşüncelerinizi ve sorularınızı aşağıdaki yorum kısmına bırakabilirsiniz.